ଆମ ଶରୀରର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଯକୃତ (Liver) ଅନ୍ୟତମ। ଏହା ଶରୀରର ମେଟାବୋଲିଜିମ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସହ ରକ୍ତରୁ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ବାହାର କରିବା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ହଜମ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପିତ୍ତ (Bile) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ। ଯଦି ଯକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଏ, ତେବେ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଠପ୍ ହୋଇଯାଏ। ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଯକୃତ ସମସ୍ୟା ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ନ ପହଞ୍ଚିବା ଯାଏଁ ଅନେକ ସମୟରେ ଜଣାପଡ଼େ ନାହିଁ।
ଯକୃତ କାହିଁକି ଖରାପ ହୁଏ?
ଯକୃତ ନଷ୍ଟ ହେବା ପଛରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ଖରାପ ଅଭ୍ୟାସ ରହିଥାଏ:
ଅତ୍ୟଧିକ ମଦ୍ୟପାନ: ଅଧିକ ମଦ୍ୟପାନ କଲେ ଯକୃତରେ ପ୍ରଦାହ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ‘ସିରୋସିସ୍’ରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ: ଅଧିକ ତେଲ, ମସଲା, ଚିନି ଏବଂ ପ୍ରୋସେସଡ୍ ଫୁଡ୍ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଯକୃତ ଚାରିପଟେ ଚର୍ବି ଜମିଯାଏ, ଯାହାକୁ Non-Alcoholic Fatty Liver କୁହାଯାଏ।
ସଂକ୍ରମଣ: ହେପାଟାଇଟିସ୍-A, B, ଏବଂ C ଭଳି ଭାଇରସ୍ ସଂକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଯକୃତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ।
ଔଷଧର ଦୁରୁପଯୋଗ: ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ବାରମ୍ବାର ପେନ୍-କିଲର୍ (Painkillers) କିମ୍ବା ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ସ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଯକୃତ କୋଷ ଉପରେ ଚାପ ପଡ଼େ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷଣ:
ଯକୃତ ଖରାପ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଶରୀର କିଛି ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ଆଦୌ ଅଣଦେଖା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ:
- ଜଣ୍ଡିସ୍: ଆଖି ଏବଂ ଚର୍ମ ହଳଦିଆ ଦେଖାଯିବା ସହ ପରିସ୍ରାର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ହେବା।
- ପେଟ ଫୁଲିବା: ପେଟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଗ୍ୟାସ୍ ହେବା କିମ୍ବା ଡାହାଣ ପଟ ପଞ୍ଜରା ତଳେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ ହେବା।
- ଥକ୍କାପଣ ଓ ଦୁର୍ବଳତା: ସବୁବେଳେ ଥକା ଲାଗିବା ଏବଂ କୌଣସି କାମରେ ମନ ନ ଲାଗିବା।
- ଭୋକ କମିଯିବା: ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନ ହେବା ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ବାନ୍ତି ଲାଗିବା।
- ଚର୍ମରେ କୁଣ୍ଡେଇ ହେବା: ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ନାଲି ଦାଗ ହେବା ଏବଂ ଖୁବ୍ କୁଣ୍ଡେଇ ହେବା।
ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ କିପରି ଆପଣେଇବେ?
ଯକୃତକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ:
- ସନ୍ତୁଳିତ ଆହାର: ଖାଦ୍ୟରେ ଅଧିକ ସବୁଜ ପନିପରିବା, ଫଳ ଏବଂ ଶସ୍ୟ ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ବିଶେଷ କରି ରସୁଣ, ବିଟ୍, ଗାଜର ଏବଂ ଗ୍ରୀନ୍-ଟି ଯକୃତ ଡିଟକ୍ସ ପାଇଁ ଖୁବ୍ ଲାଭଦାୟକ।
- ଓଜନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ: ଶରୀରର ଓଜନ ବଢ଼ିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମେଦବହୁଳତା ଯକୃତ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ।
- ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ: ଦିନକୁ ଅତି କମରେ ୩୦ ରୁ ୪୫ ମିନିଟ୍ ଯୋଗ କିମ୍ବା ବ୍ୟାୟାମ କରନ୍ତୁ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯକୃତରେ ଜମିଥିବା ଅତିରିକ୍ତ ଚର୍ବି ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ।
- ନିଶା ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ: ମଦ୍ୟପାନ ଏବଂ ଧୂମପାନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।
- ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳପାନ: ଦିନକୁ ଅତି କମରେ ୩-୪ ଲିଟର ପାଣି ପିଅନ୍ତୁ, ଯାହା ଯକୃତରୁ ବିଷାକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବାହାର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଯକୃତ ହେଉଛି ଆମ ଶରୀରର ଏକମାତ୍ର ଅଙ୍ଗ ଯାହା ନିଜକୁ ନିଜେ ସଜାଡ଼ି ପାରେ (Regenerate)। ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଙ୍କେତ ଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନି ଜୀବନଶୈଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବେ, ତେବେ ଏହା ପୁଣି ସୁସ୍ଥ ହୋଇପାରିବ। ସମସ୍ୟା ଅଧିକ ଜଟିଳ ମନେହେଲେ ତୁରନ୍ତ ଜଣେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।
