Mahanadi Water Dispute: ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ବିବାଦ
ଭୁବନେଶ୍ୱର: Mahanadi Water Dispute ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଜଳ ବ୍ୟବହାର ଓ ବ୍ୟାରେଜ୍ ନିର୍ମାଣକୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶା ଓ ଛତିଶଗଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜାରି ରହିଛି, ଯାହା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକା ସହ ଜଡ଼ିତ। ରାଜସ୍ୱ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁରେଶ ପୂଜାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଓଡ଼ିଶା-ଛତିଶଗଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ବହୁଚର୍ଚ୍ଚିତ ବିବାଦର ସମାଧାନ ବସି କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲେ ହିଁ ସମ୍ଭବ, ଆଉ ଏଥିପାଇଁ ମୋହନ ମାଝୀ ସରକାର ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ମହାନଦୀ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାର୍ଥରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ପୂର୍ବରୁ କେନ୍ଦ୍ର ଜଳଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବୈଠକ କରି ଆଲୋଚନା ଜରିଆରେ ବିବାଦ ମେଣ୍ଟାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ଏବେ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଦୁଇ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଉଚ୍ଚପଦସ୍ଥ ଅଧିକାରୀ ସ୍ତରର ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ବନ୍ୟା ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରି ପାଣି ଛାଡ଼ିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସୁଚାରୁ ରୂପେ ଚାଲିଛି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସେ କହିଛନ୍ତି।
ତେବେ ଏହି ବିବାଦର ମୂଳ କାରଣ କ’ଣ? ମନ୍ତ୍ରୀ ପୂଜାରୀ ପୂର୍ବତନ ବିଜେଡି ସରକାରଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଆଜିର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ୨୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ, ପୂର୍ବ ସରକାର ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କିମ୍ବା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜଳ ଆୟୋଗ (ସିଡବ୍ଲ୍ୟୁସି) କୌଣସିଠାରେ ରାଜ୍ୟର ପକ୍ଷ ସଠିକ୍ ଭାବେ ରଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେହି ଅବହେଳା ଯୋଗୁଁ ଛତିଶଗଡ଼ ନିର୍ବାଧରେ ପାଖାପାଖି ୭୦୦ ବ୍ୟାରେଜ୍ ନିର୍ମାଣ କରିନେଲା ବୋଲି ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମତରେ, ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାରେଜ୍ ନିର୍ମାଣ ବେଳେ ଯଦି ଦୃଢ଼ ବିରୋଧ କରାଯାଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ଆଜି ପରିସ୍ଥିତି ଏତେ ଜଟିଳ ହୋଇନଥାନ୍ତା। ପୂର୍ବ ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱହୀନତା ଯୋଗୁଁ ଏହି ସମସ୍ୟା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସୂତ୍ରରେ ନୂଆ ସରକାରଙ୍କ କାନ୍ଧକୁ ଆସିଛି ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଏହାରି ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ୍ରମେ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀସ୍ତରୀୟ କମିଟି ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଛି। ଓଡ଼ିଶା ନିଜ ପକ୍ଷରୁ କମିଟି ଗଠନ କରିସାରିଥିବା ବେଳେ ଛତିଶଗଡ଼ ମଧ୍ୟ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ତାହା ଗଠନ କରି ଆଲୋଚନା ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରୀ ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ଓ ସିଡବ୍ଲ୍ୟୁସି ସମ୍ମୁଖରେ ଓଡ଼ିଶା ନିଜର ଦୃଢ଼ ଯୁକ୍ତି ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଚାପ ବଜାୟ ରଖିଛି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସେ କହିଛନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ଠାର ସହ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ମହାନଦୀ ବିବାଦର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ବାହାରିବ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରୀ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ କୃଷକ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକା ସହ ଜଡ଼ିତ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ଆଲୋଚନାର ଫଳାଫଳ ଉପରେ ରହିଛି।
ସମ୍ପର୍କିତ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ: Mahanadi Water Disputes Tribunal






